Bij een PFAS-vrije set is de eerste keuze of je een anti-aanbaklaag in je pannen wilt of liever niet. In onze winkel krijgen we vaak de vraag of een pan PFAS-vrij is, en ons antwoord begint dan bij de laag. Voor elke route vertellen we hieronder ook wat die na de aankoop van je vraagt.

Hoe herken je een pannenset die echt PFAS-vrij is?

Of een set echt PFAS-vrij is, zie je aan de omschrijving van de laag, niet aan een losse "PFAS-vrij"-claim. PFAS maakte de klassieke anti-aanbaklaag glad, zoals een regenjas water laat afglijden, en in een pan zit het in die laag.

"Zonder anti-aanbaklaag" of "ongecoat": bij zo'n pan van rvs, gietijzer, plaatstaal of koper valt er voor PFAS niets na te kijken.
"Keramische anti-aanbaklaag": dit is een anti-aanbaklaag die zonder PFAS wordt gemaakt.
Alleen "PFOA-vrij", of een "standaard anti-aanbaklaag": daaruit blijkt niet dat de laag PFAS-vrij is. PFOA is maar één PFAS, en een laag zonder PFOA kan nog een andere bevatten, zoals PTFE, dat veel mensen als teflon kennen.

Bij een set met rvs-kookpannen draait de PFAS-vraag om de koekenpan of hapjespan, want de kookpannen hebben geen laag. Of daar een laag in zit, verraadt de set naam niet altijd, ook niet als die op "RVS" eindigt. Lees dus wat er bij die pan over de laag staat. Wat PFAS is en waarom teflon eronder valt, staat in de uitleg over pannen zonder teflon en PFAS.

Moet je oude pannenset nu weg, ook als je overstapt op inductie?

Nee, niet per se alles en niet per se nu, al zagen we in de winkel dat veel mensen na het PFAS-nieuws hun pannen allemaal wouden vervangen. Loop je pannen liever één voor één na. Heeft de laag krassen, laat hij los of zie je het metaal erdoorheen, dan is die pan op en mag hij weg. Is de laag nog gaaf, dan hoeft de pan niet meteen weg, zolang hij niet te heet wordt; zo adviseert ook de Rijksoverheid. Rvs en gietijzer zonder anti-aanbaklaag hoeven om PFAS niet weg.

Komt er een inductieplaat bij, ga dan eerst na of je oude pannen op inductie werken, want vaak kun je je rvs-pannen houden. Voor een nieuwe set op die plaat hoef je in deze collectie vrijwel niets te schrappen. Mis je na het sorteren vooral koekenpannen, dan staan hier ook veel koekenpannensets. Eén koekenpan vind je bij de losse koekenpannen zonder PFAS, een andere losse pan bij alle PFAS-vrije pannen. Of een complete set nog slim is en hoe je op inductie een set kiest die vlak blijft, staat bij alle pannensets.

Liever geen laag, of toch het gemak van keramisch?

Beide routes zijn PFAS-vrij; ze verschillen in waar je moeite in steekt. Zonder anti-aanbaklaag let je op tijdens het bakken, met een keramische laag let je op de laag zelf en vervang je de pan zodra de laag op is. Wil je allebei, dan is er ook een tussenweg.

Zonder laag: niets dat slijt, wel bakken op de juiste temperatuur

In de winkel horen we vaak de angst dat zonder anti-aanbaklaag alles aanbakt. Aanbakken komt meestal door een te hoog vuur en te weinig vet. Laat de pan rustig heet worden. Als je water in de map giet en het water komt samen en ‘danst in de pan’, dat is het teken dat de pan de juiste temperatuur heeft. Als je het vlees dan in de pan legt, lijkt het op het eerste gezicht vast te kleven aan de pan. Geen zorgen, als de temperatuur van de pan goed is, dan laat het vlees vanzelf los wanneer het klaar is. Inbranden hoeft bij rvs niet; plaatstaal en gietijzer krijgen wel een ingebrande laag van vet. Ook met ervaring vraagt bakken zonder anti-aanbaklaag meer aandacht.

Kies je rvs, dan is er de kans dat je set de vaatwasser in kan; plaatstaal en onbehandeld gietijzer houd je eruit, want daarin breekt hun ingebrande laag af. Je set zoek je uit bij de rvs pannensets of bij de gietijzeren pannensets.

De Sola Pannenset Blizz 4-Delig RVS van €79,99 is met drie kookpannen en een steelpan een rvs-basis als je je pannen met anti-aanbaklaag inruilt. Voor fel bakken is er de Blackwell Koekenpannenset Carbon Staal 2-Delig van €74,99: plaatstaal wordt flink heet en geeft vlees een korst. Hij vraagt wel meer werk dan rvs: inbranden en met de hand afwassen.

Keramische laag: gemak zonder PFAS, zolang hij heel blijft

Wil je PFAS-vrij en toch een anti-aanbaklaag, dan kom je uit bij keramisch, en ook dat is een echte laag op de pan. Reken er bij het kiezen op dat je pannen met zo'n laag na een paar jaar vervangt. In reviews lees je dat keramische pannen soms al na een paar maanden gaan plakken, ook als je de gebruiksaanwijzing volgt. Hoe lang zo'n laag meegaat en hoe je hem onderhoudt, staat uitgebreid bij de keramische pannensets.

Voor keramisch geldt hetzelfde vervangmoment als voor je oude pannen: is de laag beschadigd, dan bak je er niet meer in. Voordat we een keramische pan aanraden, hebben we er in onze showroom zelf mee gekookt. Bij dat advies hoort wat zo'n laag vraagt: geen metaal in de pan, en afwassen met de hand. In de vaatwasser gaat de laag sneller achteruit.

De Sola Pannenset Stonehenge 2-Delig met koekenpan en hapjespan heeft twee bakpannen van ø 28 cm, allebei met een keramische laag.

Rvs en keramisch samen: de laag alleen waar je bakt

De Sola Pannenset Pearl 6-Delig RVS combineert rvs-kookpannen met twee keramische koekenpannen van ø 24 en 28 cm. De naam eindigt op "RVS", en hier zijn het juist de koekenpannen die de set PFAS-vrij houden. In een kookpan met water of saus heb je weinig aan een laag, terwijl hij in de koekenpan zijn werk doet. Is die laag na een paar jaar op, dan vervang je alleen de koekenpannen.

Bij de Cookinglife Koekenpannenset HexaCook zitten rvs en keramisch in dezelfde pan. De twee koekenpannen van ø 24 en 28 cm hebben een rvs-honingraat met daaronder een keramische laag, dus geen laag met PFAS. Dankzij die honingraat mag er metalen keukengerei in en mogen ze in de vaatwasser. Voor wie zijn rvs-kookpannen houdt, is dit een aanvulling op wat er al in de kast staat.

Wat betaal je voor een PFAS-vrije set, met of zonder laag?

Met en zonder anti-aanbaklaag dus voor PFAS-vrij hoef je niet naar de bovenkant van het aanbod. Lijkt een keramische set goedkoper, kijk dan eerst wat erin zit. Een keramische laag koop je hier meestal als twee of drie bakpannen, vaak als koekenpannenset. Een complete set met kookpannen is hier vooral van rvs, zonder laag of met keramische koekenpannen erbij. Vergelijk dus alleen sets met dezelfde pannen erin.

Bij keramisch reken je ook het moment mee waarop je de pannen vervangt, iets wat bij een set zonder anti-aanbaklaag niet speelt. Hoe snel dat moment komt, hangt ervan af hoe dik de laag is. De dunste lagen vind je meestal bij de laagste prijzen. Voor een klein huishouden is de WMF Pannenset Mini 5-Delig een complete rvs-set zonder anti-aanbaklaag, de budgetlijn in deze categorie.